سایت
گردشگردی

اماکن تاریخی و مذهبی



Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home2/hirkanto/public_html/connect.php on line 3
  مسجد جامع گرگان

مسجد جامع گرگان از بناهاي تاريخي شهر گرگان است. مسجد جامع گرگان در بازار قديمي نعلبندان در زميني به مساحت 1600 متر مربع واقع شده است.

مسجد جامع گرگان واقع در بافت قديم اين شهر يکي از آثار و بناهاي تاريخي و مذهبي است که در سده‌هاي پنجم و ششم يعني اواسط دوره سلجوقي ساخته شده‌است.

این مسجد داراي مناره‌هاي کروي است که روي آن کتيبه‌اي به خط کوفي قرار دارد. بناي اصلي مسجد به ويژه مناره قديمي آن متعلق به دوره سلجوقيان است. اين بنا با حياطي مرکزي به وسعت 1000 متر مربع که چهار شبستان، چهارگوشه آن را احاطه نموده است و دو ايوان در دو سوي شرقي و غربي آن احداث گرديده است، که از تزيينات معماري خاص آن دوره نيز بهره مي‌برد.

مناره‌هاي ديگري هم به سبک مناره اين مسجد در نقاط مختلف ايران موجود است از جمله در تاريکخانه دامغان ( 417 - 420 ه.ق )- مسجد جامع سمنان ( 420 - 446 ) - مسجد ميدان ساوه ( 453 ) - مسجد جامع کاشان ( 466 ) و چهل دختران اصفهان ( 501 ه.ق ). از مشخصات بارز سبک معماري اين مناره‌ها نداشتن اختلاف پهنا بين پايه و قسمت فوقاني و تزئين آنها با آجر است.

حياط مسجد 4 شبستان با وسعت 1000 متر مربع دارد که در چهار گوش حياط آن واقع شده است. دو ايوان متعلق به عصر سلجوقيان ( 804 ه.ق ) در دو سوي شرق و غرب مسجد واقع است .

بر ديوارهاي ايوان غربي سنگ نبشته‌هاي زيادي نصب گرديده که تعدادي از آنها فرامين حکام و پادشاهان زمان در ارتباط با شهر استرآباد است. يکي از سنگها متعلق به دوران ابوالمظفر جهان شاه مي‌باشد و بر سنگ ديگر القاب حاکم آن زمان، ابوالغازي القاهر بهادر به سال 942 ه.ق حک شده است.

ايوان شرقي در سال 1411 و ايوان غربي و شبستان جنوب غربي در سال 1412 ه.ق کاشي کاري هفت رنگ شده اند. منبر قديمي و تاريخي مسجد در ايوان غربي نگه داري مي‌شود. بدنه راست منبر به علت اتصال با ديوار و در اثر رطوبت مدتها از بين رفته بود. در قاب چوبي منبر به خط ثلث اين سطور حکاکي شده است :" قدتم في ايام دولة السلطان الاعظم مولي ملوک العرب و العجم معين الدنيا و الدين ابوالقاسم بابربها در خلد الله تعالي ملکه و سلطانه بسعي الامير الاعدل باني مباني الخيرات مظفر الدنيا و الدين بابا حسن ... عمت معدلته سنه 859 " .

از اين متن چنين مستفاد مي‌شود که ساختمان قسمتي از مسجد در زمان دولت ميرزا ابوالقاسم بابر ( دوره تيموريان ) به سعي بابا حسن در سال 859 ه.ق ساخته شده است. بر روي منبر دو تاريخ 895 و 1018 ه.ق نيز وجود دارد.  سنگ پشت منبر در سال 1157 ه.ق توسط حاج محمد رضا خادم مسجد حک گرديده است.  بر سر در ورودي مسجد نبشته اي است که دلالت بر تعمير آن در سال 1057 ه.ق دارد.  در پائين آن نيز چنين کنده شده: به دست بنده کمترين قطب الدين احمد بن ملا علي استرآبادي در تاريخ 15 شعبان 1018. بر بدنه منبر بر چهارده معصوم حک شده است. بر محراب مسجد تاريخ 1108 و وقفنامه اي متعلق به سال 1042 ه.ق در زمان خسرو خان حاکم استرآباد قرار دارد. در زمان نادر شاه منبر و قسمتي از مسجد جامع توسط حاجي قربان آقا، ناظر محمد حسين خان قاجار، حاکم وقت استرآباد مرمت شد. ناگفته نماند که در داخل ايوان غربي مسجد، قديمي‌ترين فرمانهاي نصب شده بر ديوار، متعلق به تاريخ 908 و آخرين آن متعلق به 1219 ه.ق مي‌باشد .

قسمتی از بناي مسجد به سال 1323 ش در زلزله شديد منطقه گرگان تخريب و سپس بازسازي گرديد ولي مناره فعلي مسجد به همان شکل و شمايل اصلي خود باقي مانده است.

عده اي معتقدند چون محراب مسجد به سوي شرق است احتمالا اين مسجد براي مسلمانان سني مذهب بنا گرديده است. در سالهاي اخير شايع شده بود که بانيان مسجد هنگام ساختن بنا مقداري طلا زير يکي از شبستانهاي مسجد دفن کرده اند تا بعدها جهت تعميرات از آن استفاده شود.