سایت گردشگردی
هیرکان توریسم

اماکن تاریخی-مذهبی



Deprecated: mysql_connect(): The mysql extension is deprecated and will be removed in the future: use mysqli or PDO instead in /home2/hirkanto/public_html/connect.php on line 3
کاخ موزه گرگان 
hirkantourism.ir

کاخ اختصاصی گرگان یا کاخ موزه گرگان و یا کاخ سلطنتی گرگان مربوط به دوره پهلوی اول اول است و در گرگان، پارک شهر (کتابخانهٔ سابق) واقع شده است. کاخ شهر گرگان که یکی از ۱۲ کاخ خانواده پهلوی در کشور و محل اقامت این خانواده در منطقه بوده است، پس از مرمت به کاخ موزه گرگان تبدیل شده است. این اثر در تاریخ ۲۶ آذر ۱۳۳۶ به شمارهٔ ثبت ۱۵۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است و با مرمت و بازسازی در ۲۴ اردیبهشت ۱۳۸۸ افتتاح شده است.

اين كاخ موزه اولين موزه شمال، چهارمين موزه تخصصي باستان‌شناسي و بيست و چهارمين موزه كشور محسوب مي‌شود. این بنا در سال ۱۳۴۳ به عنوان موزه گشوده می شود و تا سال ۱۳۶۱ دایر می ماند و پس از بازسازی دوباره اففتتاح می شود. این بنا که در دو طبقه به سبک اروپایی ساخته شده، در سال ۳۱۷ به دستور رضاخان در کنار مجموعه ای از ساختمان های اداری در آن سالها از جمله شهرداری، ثبت احوال، مدرسه ایرانشهر و اداره پست گرگان بنا شد.

کاخ موزه گرگان شامل دو بخش همکف و طبقه بالاست که در طبقه همکف ۳۰ تن از مشاهیر استان گلستان از قرن سوم تا دوره معاصر همراه با تندیس معرفی شده اند که به بخش مشاهیر مشهور است و در طبقه یک صد قلم از لوازم و اشیای دوره پهلوی و همچنین استراحتگاه خانواده پهلوی در معرض دید علاقه مندان قرار گرفته است.


گرگان/ کاخ موزه گرگان
1394/10/07:تاریخ ثبت


مسجد جامع گرگان 
hirkantourism.ir

مسجد جامع گرگان از بناهاي تاريخي شهر گرگان است. مسجد جامع گرگان در بازار قديمي نعلبندان در زميني به مساحت 1600 متر مربع واقع شده است.

مسجد جامع گرگان واقع در بافت قديم اين شهر يکي از آثار و بناهاي تاريخي و مذهبي است که در سده‌هاي پنجم و ششم يعني اواسط دوره سلجوقي ساخته شده‌است.

این مسجد داراي مناره‌هاي کروي است که روي آن کتيبه‌اي به خط کوفي قرار دارد. بناي اصلي مسجد به ويژه مناره قديمي آن متعلق به دوره سلجوقيان است. اين بنا با حياطي مرکزي به وسعت 1000 متر مربع که چهار شبستان، چهارگوشه آن را احاطه نموده است و دو ايوان در دو سوي شرقي و غربي آن احداث گرديده است، که از تزيينات معماري خاص آن دوره نيز بهره مي‌برد.

مناره‌هاي ديگري هم به سبک مناره اين مسجد در نقاط مختلف ايران موجود است از جمله در تاريکخانه دامغان ( 417 - 420 ه.ق )- مسجد جامع سمنان ( 420 - 446 ) - مسجد ميدان ساوه ( 453 ) - مسجد جامع کاشان ( 466 ) و چهل دختران اصفهان ( 501 ه.ق ). از مشخصات بارز سبک معماري اين مناره‌ها نداشتن اختلاف پهنا بين پايه و قسمت فوقاني و تزئين آنها با آجر است.

حياط مسجد 4 شبستان با وسعت 1000 متر مربع دارد که در چهار گوش حياط آن واقع شده است. دو ايوان متعلق به عصر سلجوقيان ( 804 ه.ق ) در دو سوي شرق و غرب مسجد واقع است .

بر ديوارهاي ايوان غربي سنگ نبشته‌هاي زيادي نصب گرديده که تعدادي از آنها فرامين حکام و پادشاهان زمان در ارتباط با شهر استرآباد است. يکي از سنگها متعلق به دوران ابوالمظفر جهان شاه مي‌باشد و بر سنگ ديگر القاب حاکم آن زمان، ابوالغازي القاهر بهادر به سال 942 ه.ق حک شده است.

ايوان شرقي در سال 1411 و ايوان غربي و شبستان جنوب غربي در سال 1412 ه.ق کاشي کاري هفت رنگ شده اند. منبر قديمي و تاريخي مسجد در ايوان غربي نگه داري مي‌شود. بدنه راست منبر به علت اتصال با ديوار و در اثر رطوبت مدتها از بين رفته بود. در قاب چوبي منبر به خط ثلث اين سطور حکاکي شده است :" قدتم في ايام دولة السلطان الاعظم مولي ملوک العرب و العجم معين الدنيا و الدين ابوالقاسم بابربها در خلد الله تعالي ملکه و سلطانه بسعي الامير الاعدل باني مباني الخيرات مظفر الدنيا و الدين بابا حسن ... عمت معدلته سنه 859 " .

از اين متن چنين مستفاد مي‌شود که ساختمان قسمتي از مسجد در زمان دولت ميرزا ابوالقاسم بابر ( دوره تيموريان ) به سعي بابا حسن در سال 859 ه.ق ساخته شده است. بر روي منبر دو تاريخ 895 و 1018 ه.ق نيز وجود دارد.  سنگ پشت منبر در سال 1157 ه.ق توسط حاج محمد رضا خادم مسجد حک گرديده است.  بر سر در ورودي مسجد نبشته اي است که دلالت بر تعمير آن در سال 1057 ه.ق دارد.  در پائين آن نيز چنين کنده شده: به دست بنده کمترين قطب الدين احمد بن ملا علي استرآبادي در تاريخ 15 شعبان 1018. بر بدنه منبر بر چهارده معصوم حک شده است. بر محراب مسجد تاريخ 1108 و وقفنامه اي متعلق به سال 1042 ه.ق در زمان خسرو خان حاکم استرآباد قرار دارد. در زمان نادر شاه منبر و قسمتي از مسجد جامع توسط حاجي قربان آقا، ناظر محمد حسين خان قاجار، حاکم وقت استرآباد مرمت شد. ناگفته نماند که در داخل ايوان غربي مسجد، قديمي‌ترين فرمانهاي نصب شده بر ديوار، متعلق به تاريخ 908 و آخرين آن متعلق به 1219 ه.ق مي‌باشد .

قسمتی از بناي مسجد به سال 1323 ش در زلزله شديد منطقه گرگان تخريب و سپس بازسازي گرديد ولي مناره فعلي مسجد به همان شکل و شمايل اصلي خود باقي مانده است.

عده اي معتقدند چون محراب مسجد به سوي شرق است احتمالا اين مسجد براي مسلمانان سني مذهب بنا گرديده است. در سالهاي اخير شايع شده بود که بانيان مسجد هنگام ساختن بنا مقداري طلا زير يکي از شبستانهاي مسجد دفن کرده اند تا بعدها جهت تعميرات از آن استفاده شود.


گرگان/ مسجد جامع گرگان
1394/10/07:تاریخ ثبت


کاخ شاسمن 
hirkantourism.ir

اين كاخ در شهر گرگان واقع شده و بنا به روايتي در سال هفت صد و نود و پنج ه.ق به وسيله اميرتيمور در ساحل رودخانه ساخته شده است. برخي از سياحان و جغرافي‌دانان از اين كاخ نام برده‌اند كه از آن جمله مي‌توان به حافظ ابرو اشاره كرد.طبق گفته وي  اين كاخ بعد از اين كه اميرتيمور سراسر مازندران را مورد تاخت و تاز قرار داد، جهت اقامت وي در شهر گرگان ساخته شد.

بناي اوليه اين كاخ، قلعه‌اي بود كه در سال هفت صد و شصت و يک ه.ق توسط ابوبكر شاسماني (حاكم شاسمان) احداث شده بود. در سال هفت صد و نود و پنج به جاي قلعه، قصر فعلي ساخته شده و امير تيمور زمستان آن سال را در آنجا گذرانده است.

 


گرگان/کاخ شاسمن
1394/10/07:تاریخ ثبت


دیوار بزرگ گرگان  
hirkantourism.ir

دیوار بزرگ گرگان یا دیوار سرخ که در متون قدیمی با نام مار سرخ نیز نامیده‌ شده‌ است. دیواری تاریخی است که از کنار دریای خزر در ناحیه گمیشان آغاز شده و تا کوه‌های گلیداغ در شمال شرق کلاله ادامه می‌یافته‌است. این اثر تاریخی در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ به ثبت ملی رسیده‌است.

هم‌اکنون تقریباً تمام این دیوار از میان رفته‌است و تنها بخش‌های کوچکی از آن که در زیر خاک مدفون مانده، باقی است. دیوار تاریخی گرگان پس از دیوار چین به طول شش هزار کیلومتر، بزرگترین دیوار دفاعی جهان است. 

عکس این دیوار نخستین بار توسط اریک اشمیت باستان شناس آمریکایی ثبت شد. آقای اشمیت باستان شناس آمریکایی که با هواپیمای خود در سالهای ۱۳۱۵و ۱۳۱۶ از نقاط باستانی ایران عکاسی می‌کرد، در منطقه گرگان دیوار قرمز رنگی را دید که از سمت دریای خزر به طرف کوه‌های گلیداغ امتداد دارد. او از این دیوار عکس گرفت و این عکس‌ها سندی برای تحقیقات باستان شناسان ایرانی و خارجی بر این دیوار شد.

از آنجا که این دیوار در جنوب دهستان در ترکمنستان کنونی و شمال گمیشان آغاز می‌شده و از نزدیکی گرگان و رودگرگان نیز می‌گذشته به این اسامی نیز نامبردار گشته‌است. همچنین محمد بن نجیب بکران در جهان نامه نام این دیواررا تجنبار نوشته و آرنه باستان‌شناس سوئدی نیز در تپه‌های باستانی دشت گرگان به این نام اشاره دارد.

دیوار بزرگ گرگان در دوره ساسانی و نزدیک به 1700سال پیش به طول 200کیلومتر با نام های قزل ائلان، سداسکندر، سد انوشیروان، سد پیروز و دیوار دفاعی گرگان که طولانی ترین اثر معماری ایران باستان است در مدت90 سال ساخته شد.
امپراتوری ساسانی، زمانی که امپراتوری بیزانس با فشارهای خارجی رو به رو بود و امپراتوری روم غربی نیز رو به زوال می رفت، توانست با گردآوری نیروی انسانی فراوان و به کارگیری توان مهندسی، سازه ای دفاعی را همراه با دژهای متعددی برپا کند که در باختر زمین نیز مشابه آن وجود ندارد.

يكي از جنبه‌هايي كه ديوار گرگان را با 1700 سال قدمت مطرح كرده، به مهندسي آن مربوط مي‌شود كه از ديوار چين و ليمز پيشرفته‌تر است. در ديوار چين از مصالحي مانند سنگ، چوب و آجر استفاده شده، ولي تمام 200 كيلومتر ديوار گرگان از آجر ساخته شده است و اين نشان از مهندسي قوي به كار رفته در اين ديوار دارد.

يكي ديگر از مشخصه‌هاي ديوار گرگان اين است كه طبق منابع تاريخي، اين ديوار بايد بين 6 تا 10 متر ارتفاع داشته باشد زيرا ساسانيان براي جلوگيري از نفوذ دشمن حصارهاي محكمي را ايجاد مي‌كردند.

مقابل ديوار، خندقي به طول 200 متر و عرض 30 متر وجود دارد كه از آن به‌عنوان مانعي براي جلوگيري از نفوذ دشمن استفاده مي‌شد. در واقع، زمان جنگ آب گرگان‌رود را كه پشت ديوار گرگان واقع شده است، به سمت خندق هدايت مي‌كردند تا مانعي براي نفوذ دشمن باشد. علاوه بر اين، يك سد نيز به نام كرگز روي ديوار گرگان ساخته شده بود تا آب مورد نياز خندق تأمين شود.

از آنجا كه تمام 200 كيلومتر طول ديوار گرگان براي به آجر نياز داشته است، خاك حاصل از حفاري خندق را با كاه مخلوط مي‌كردند و خشت‌هايي با ابعاد 40*40*10 توليد مي‌كردند و براي اين‌كه مقاومت اين آجرها زياد شود، آن‌ها را در كوره مي‌پختند. تا كنون حدود 150 كوره در اطراف ديوار شناسايي شده است. همچنين براي گرم كردن كوره‌ها از چوب‌هاي جنگلي يا خاك و خاشاك يا ني استفاده مي‌شد. به اين ترتيب كه براي كوره‌هاي واقع‌شده در نواحي شرقي كه با جنگل فاصله زياد داشتند از ني، خاك و خاشاك استفاده مي‌شد و براي كوره‌هاي واقع در نواحي غربي كه به جنگل نزديك بودند از چوب‌هاي جنگلي استفاده مي‌شد.

علاوه بر اين يكسري قلعه نيز با حدود فاصله‌ي سه كيلومتري در اطراف ديوار گرگان وجود دارند كه به‌عنوان نيروهاي پشتيبان قلعه‌هاي دفاعي بودند و تا كنون 25 مورد از آن‌ها شناسايي شده است. البته در نواحي غربي ديوار كه بيشتر دشت و بيابان است و ديد بيشتري وجود دارد قلعه‌ها با تراكم كمتري ساخته شده‌اند، ولي در نواحي شرقي كه تپه ماهور و كوهستان بيشتري به‌چشم مي‌خورد قلعه‌ها متراكم‌تر هستند.يكي از نكات جالب توجه درباره‌ي اين قلعه‌ها اين است كه علاوه بر ارگ، حصار و برج و بارو همه‌ي آن‌ها نيز خندق داشته‌اند. همچنين بزرگ‌ترين قلعه در ميان اين قلعه‌هاي پشتيبان، 330 هكتار وسعت دارد.

مطالب گفته‌شده از شگفتي‌هاي ديوار گرگان محسوب مي‌شوند كه ديوار چين به‌عنوان طولاني‌ترين ديوار جهان از آن‌ها برخوردار نيست، اضافه كرد: در نواحي شرقي خليج گرگان، بخش‌هايي از ديوار در رسوبات درياي خزر دفن شده است و شايد در بخشي، اين ديوار به ديوار تميشه متصل شده باشد.

در زمان احداث "مار سرخ" سطح آب دریای مازندران پایین تر از سطح کنونی آن بوده بنابراین محتمل است برخی از قسمت های این دیوار دفاعی اکنون زیر آب فرو رفته باشد. کاوش های سال 2007 زیر آب های خلیج گرگان بخش هایی از دیواری به نام دیوار "تمیشه" را آشکار کرد که گمان می رود در نقطه ای به دیوار گرگان متصل می شده است. حدسیاتی نیز در این مورد وجود دارد که بخش های زیر آب دریا، قسمت هایی از پادگانی بزرگ یا حتی بندری ساسانی باشد. گرچه در این زمینه باید تحقیقات بیشتری صورت پذیرد.
این دیوار از دیوار هادریان که توسط امپراتور هادریان در مرز انگلستان و اسکاتلند احداث شد طولانی‌تر و از بسیاری از بخش‌های دیوار چین، بیش از هزار سال کهن‌تر است. تصور می‌شود که این دیوار سومین دیوار بزرگ تاریخی (بعد از دیوار چین و دیوار سمیز آلمان) جهان و بزرگترین دیوار آجری دنیا باشد.
بررسیهای باستان‌شناسی نشان می‌دهد که مهندسی ایران و امپراتوری ساسانی به خوبی با مهندسی امپراتوری روم رقابت داشته و یا حتی از آن پیشی گرفته‌است. بررسی‌های اخیر این دیوار، بینشی اروپایی مدار نسبت به تاریخ جهان را به چالش می‌گیرد.


گرگان/ دیوار بزرگ گرگان
1394/10/07:تاریخ ثبت


کاخ آغا محمدخان  
hirkantourism.ir

مجموعه کاخ آقا محمد خانی در گرگان خیابان کاخ، روبروی دبیرستان ایرانشهر واقع  شده است و بعبارتی این کاخ در نزدیکی دروازه بسطام سابق، حدود فلکه کاخ و پارک شهر فعلی گرگان واقع می باشد. عمارت تاریخی آقا محمدخانی قاجار یکی از با ارزشترین آثار تاریخی شهرستان گرگان است که از آن بعنوان تنها عنصر باقیمانده معماری دارالحکومه اقا محمد خان یاد می شود.این اثر تاریخی در 10بهمن ماه 1383با شماره ثبت 11288 به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

این کاخ در سال 1007 هـ.ق طبق دستور شاه عباس اول زمینهای این محدوده به قیمت 45 تومان از صاحبان آن جهت احداث دولتخانه خریداری گردید و بناهای متعدد دولتخانه در آن ساخته شد.

این کاخ را آقا محمد خان قاجار پس از به قدرت رسیدن در سال 1165 خورشیدی در باغ معروف عباس خانی در گرگان بنا کرد. که در آن دوره جزء محله نعلبندان محسوب می شد. عمارت دارالاماره و دارالحکومه آن معروف و زیبا بود، بقیه بناهای آن همچون کلاه فرنگی، عمارت عباس خانی و عمارت سلیمان خانی نامیده می شدند. اکثریت این بناها  از سنگ ساخته شده بود. کلاه فرنگی در غرب آن بود و سرای پذیرایی حاکم استرآباد به حساب می آمد.
آقا محمدخان قاجار، آخرین مردی بود که توانست وحدت همه‌ی سزمین‌های ایرانی و همه‌ی مردمان ایرانی‌تبار را با بازسازی دولت فراگیر ملی، به انجام برساند.
این کاخ قاجاری به دیوانخانه ساری و تخت مرمر تهران شبیه بود و جیمز موریه، جهان‌گردی  که 194 سال پیش از این کاخ دیدن کرده، از در ورودی بزرگ طلاکاری و نقاشی شده باغ که اکنون اثری از آن بر جای نیست، خبر داده و نوشته جلوی در ورودی، میدانی است که به در اصلی کاخ منتهی می‌شود. از در ورودی راهی کشیده که دو طرف آن را درختان مرکبات کاشته بودند و همه پربار بود. آخرین قسمت این راه به دیوانخانه عالی می‌رسد که دو ستون عظیم چوبی دارد که بر روی آن‌ها نقوشی از قهرمانان قدیم ایران دیده می‌شود، در دو طرف دیوانخانه اتاق‌های وسیعی است که نقاشی‌های زیبایی دارد.

 


گرگان/ کاخ آغا محمدخان
1394/10/07:تاریخ ثبت


میدان عباسعلی 
hirkantourism.ir

اين مکان واقع در خيابان امام خميني گرگان چهارراه ميدان است. حدود دويست سال پيش با مشک از سر خواجه گرگان آب مي‏آوردند و آن را داخل سنگ شش گوشه‏اي که آن‏جا نصب بود ريخته و رهگذران با نوشيدن آب به ياد تشنگي حضرت ابا عبدالله الحسين (عليه‏السلام) اهل‏بيت و اصحاب با وفايش به ويژه حضرت عباس (عليه‏السلام) در روز عاشورا مي‏افتادند و قاتلان آن حضرت را لعن مي‏نمودند و مردم در داخل اين آب پول ريخته و از همان آب مي‏نوشيدند. سنگي که در کنار سنگ آب‏خوري نصب شده از جنس مرمر بوده و جاي پنجه روي آن است که اين سنگ حدود هشتاد سال قبل از کربلاي معلي به اين مکان آورده شده است.

از آن جايي که اين محل به نام حضرت عباس (عليه‏السلام) نام‏گذاري شده، همه ساله دستجات عزاداري از تمامي هيئت‏هاي مذهبي شهر و روستاهاي اطراف براي اقامه عزاداري امام حسين (عليه‏السلام) در ماه محرم به اين مکان آمده و به ساحت مقدس شهيدان کربلا اظهار ارادت مي‏نماييد.

 در دهه محرم نيز هر شب اطعام‏دهي صورت مي‏گيرد و در شب هفتم محرم نيزمراسم طوق‏بندان انجام مي‏شود. در طي سال نيز در تمام ايام ولادت و شهادت ائمه اطهار (عليهم‏السلام) مراسم خاص آن برپا مي‏گيرد.

سه نسل از خانواده خادم ابوالفضل به نام مرحوم محمد هادي و مرحوم محمد يوسف و هم اکنون نيز صاحب خادم ابوالفضل مشغول خدمت هستند. مقبره اين دو نفر نيز در همين مکان است.

در سال 1301 شمسي شخصي به نام آقاي طهراني که از اصفهان عازم مشهد مقدس بود گذرش به اين‏جا مي‏افتد و نذر مي‏کند که اگر بيمارش شفا گرفت ايوان اين مکان را با سنگ بپوشاند. که حاجتش برآورده مي‏شود و به نذر خود عمل مي‏کند و هم اکنون ايوان اين مکان با سنگ‏هايي به رنگ سبز پوشانده شده است.

در تمام شهر نيز علاقه‏مندان به خاندان اهل بيت جهت گرفتن حاجت نان و ماست نذر مي‏کنند، و مرسوم است که غروب پنج‏شنبه هر هفته اين نان و ماست خادمان را بين مردم در همين جا تقسيم مي‏کنند که نان و ماست حضرت عباس (عليه‏السلام) از شهرت بالايي برخوردار مي‏باشد.

محله میدان عباسعلی

همان گونه که اشاره شد محله میدان یکی از سه محله اصلی شهر استرآباد و یکی از سرچشمه های شکل گیری شهر بوده است. زیر محلات محله میدان محلات میرکریم، شازده قاسم، دربنو، دوشنبه ای و میدان عباسعلی است.

این محله غربی ترین محله شهر استرآباد بوده و در مجاورت دروازه غربی شهر یعنی دروازه مازندران که در برخی متون دروازه میدان هم نامیده می شده، بوده است.این محله در بین محلات میرکریم در شمال، شازده قاسم در جنوب و درب نو و دوشنبه ای در شرق قرار گرفته است.

مرکز محله میدان، تکیه میدان و یا همان میدانگاه عباسعلی است. محوطه تکیه میدان دارای پلانی به فرم مستطیل است. در جبهه شمالی آن، مسجد حاج آقا کوچک و تکیه وصاف­خانه (وصافی)، در جبهه غربی، قدمگاه حضرت ابوالفضل(ع)، سقاخانه و مقبره سید طاهر مجتهد استرآبادی و در جبهه جنوبی بناهای دو طبقه، طبقه پایین با کاربری تجاری و طبقه فوقانی با کاربری مذهبی(تکیه)، قرار دارد؛ جبهه شرقی با احداث خیابان شهید رجایی (مجاهدین، فرح سابق) در سال 1339 کاملا از بین رفت و در همان دوره پهلوی دوم در طرف شرقی خیابان، بناهایی دو طبقه به جای تکیه­های از بین رفته ساخته شد.

شایان ذکر است که در گذشته یک چنار، که یکی از عناصر لاینفک موجود در مراکز محلات گرگان است، در کنار مسجد حاج­آقا کوچک وجود داشته است. این چنار در دوره پهلوی اول از بین رفته و به جای آن تکیه­ی وصاف­خانه ساخته شده است.

بازار محله میدان که در طرف غربی محله است، راستای شرقی غربی دارد و به دروازه مازندران ختم می­شده و همواره پذیرای تجاری بوده است که از مازندران و روستاهای غربی استرآباد به شهر می­آمده اند، کما اینکه هم­اکنون نیز بخشی از بازاریان و دست فروشان بازار از روستاهای غربی گرگان به بازار می­آیند. با توجه به مجاورت دروازه مازندران با بازار این محله و نیز مجاورت بازار کهنه و قیصریه استرآباد، بازار محله میدان نقش ارتباطی مهمی را بین بازار کهنه و قیصریه و بازرگانانی که از سمت غرب به استرآباد می­آمده­اند داشته است و این خود بر ارزش محله میدان می­افزوده است. علاوه بر آن، این محله به لحاظ مذهبی، به واسطه کثرت سادات ساکن در محله و نیز وجود فضایی با عنوان قدمگاه حضرت ابوالفضل (ع) اهمیت داشته و کماکان نیز دارد و همچنین وجود سقاخانه در میدانگاه تکیه از عوامل دیگر پر رنگ تر شدن این محله در میان سایر محلات استرآباد بوده است.

در محله میدان بناهای شاخصی چون حمام کاسه گران،  کاروانسرای میدان که در واقع تنها کاروانسرای باقی مانده از بازار قدیم استرآباد است، آرامگاه چهل تن، مسجد استادکریم و زورخانه مشعل اسلام موجود می­باشد.

 


گرگان/میدان عباسعلی
1394/10/07:تاریخ ثبت


کنسولگری روسیه 
hirkantourism.ir

ساختمان کنسولگری روسیه در ضلع جنوبی خیابان امام خمینی و ضلع غربی امام زاده بی بی هور و بی بی گل در محله شیرکش واقع شده است.

جنگها و عقد قراردادهای متعدد بویژه دو عهدنامه گلستان و ترکمنچای، در دوره فتحلی شاه قاجار تاثیر عمیقی بر ناحیه استراباد داشته است. بر طبق ماده 8 معاهده ترکمن چای در سال 1243 هجری قمری ،حق کشتیرانی در دریای خزر به روسها واگذار شد ، همچنین برطبق ماده 10 همین معاهده گشایش کنسولگریها و نمایندگیهای بازرگانی روسها در شهرهای ایران آزاد اعلام گردید. و در نتیجه بلافاصله در استراباد بنائی به منظور تاسیس کنسولگری از یک تاجر استرابادی توسط روسها به مدت 99 سال به اجاره گرفته شد .که اجاره نامه ان نیز در سال 1388 خورشیدی به اتمام رسیدو بازماندگان ان تاجر در حال باز پس گیری این باغ می باشند.

کنسولگری از دو ساختمان شامل ورودی و عمارت اصلی تشکیل شده است. ساختمان ورودی بنابه صورت دو طبقه از آجر و اندود گچ و خاک ساخته شده و با لایه ای از رنگ زرد پوشیده شده است. طبقه همکف ساختمان ورودی شامل یک درب چوبی ،دو ستون آجری با مقطع مدور با طاقهای هلالی نیم دایره است. نمای خارجی طبقه اول شامل در ب و پنجره های چوبی و تراسی است که با نرده های خراطی شده تزئین یافته است.

ساختمان اصلی کنسولگری که به صورت عمارت کلاه فرنگی در وسط باغ قرار دارد، در دو طبقه با سازه آجری بر روی کرسی چینی به ارتفاع80 سانتی متر و اندود گچ ساخته شده است که همانند نمای ورودی در بخشهائی از آن لایه ای از رنگ زرد بر روی اندود بچشم می خورد. نمای شمالی عمارت با بازشوهای هلالی متعدد و نماهای غربی و جنوبی با بازشوهای تخت متعدد از یکنواختی خارج شده‌اند. نمای شرقی عمارت شامل ایوانی است که ستونهای چوبی آن بر روی چهار جرز نیم دایره آجری در طبقه همکف قرار گرفته است. پوشش عمارت اصلی و ورودی بنا در حال حاضر شیروانی و حلب پوش است که درطی تعمیرات گذشته جای پوشش سفالین را گرفته است.

محوطه باغ که با ترکیبی ار آجر و سنگ فرش شده بود شامل تعدادی حوض ، باغچه و جوی آب بوده وحیاط هم با دیوارهای آجری و سرچین سفالی محصور شده بود که در حال حاضر اثر چندانی باقی از آنها باقی نمانده است.

برای تهیه آب آشامیدنی کنسولگری ، در سال 1295 خورشیدی جاده ای در ضلع جنوبی دیوار شهر به سمت خیابان سرخواجه کشیده شد تا بتواند آب مورد نیاز را با کالسکه به راحتی به بنا حمل کنند که این جاده خیابان ملل فعلی است.

با وقوع انقلاب کبیر روسیه و خروج آخرین کنسول روسیه تزاری از استراباد، ساختمان کنسولگری در 8خرداد 1299 خورشیدی موقتاً در اختیار اداره نظمیه استراباد قرارگرفت، اما با ورود کنسول جدید کفیل حکومت استراباد دستور تخلیه کنسولگری را داد و در نتیجه در 22 مهر 1300 با ورود ” وینر“ نماینده و کنسول روسیه ، این ساختمان مجدد دراختیار دولت روسیه قرار گرفت.

در سوم اسفند ماه 1320 خورشیدی وینر که منشویک بود معزول و به جای او یک بلشویک کنسول استراباد گردید وسرانجام با اشغال ایران در شهریور 1320 شهر استراباد نیز دستخوش آسیبهای حاصل از جنگ شد. از زمان اشغال تا سال 1324 خورشیدی کنسولگری به عنوان یکی از مقرهای فرماندهی ارتش سرخ درآمد و بعد از آنکه قوای شوروی مجبور به تخلیه ایران شدند عمارت از سوی سفارت روسیه پلمپ گردید و در حال حاضر یک سرایدار از این بنا مراقبت می کند.

 


گرگان/کنسولگری روسیه
1394/10/07:تاریخ ثبت


تپه قلعه خندان  
hirkantourism.ir

تپه قلعه خندان  مربوط به دوره ساسانیان و دوران‌های تاریخی پس از اسلام است و در گرگان، میدان مازندران واقع شده است. این اثر در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۶۴ با شمارهٔ ثبت ۱۷۰۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

منطقه گرگان از مهم‌ترین منطقه‌ها، در زمینه تحقیقات و کاوش‌های باستان‌شناسی است. نخستین کاوش‌ها در حدود سال یکهزار و هشتصد و چهل و یک میلادی در زیر تپه‌ای مصنوعی در نزدیک شهر گرگان (تپه قلعه خندان) انجام شد که خزانه معروف استراباد در آن کشف شد. کارشناسان برخی از اشیای موجود در آن خزانه را که شباهت بسیار با کشفیات تپه حصار دامغان داشته متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد و (متعلق به حدود پنج هزار سال قبل) دانسته‌اند.

ژاک دمرگان در سال ۱۸۹۶ میلادی از این تپه بازدید و نقشه و تصاویری چند از تهیه نمود.در نقشه دمرگان این قلعه بهصورت مستطیلی با دو مثلث متساوی الساقین در دو طرف آن نشان داده شده که آن طور که در اسناد تاریخی بیان گردیده تپه ی مذکور در دوره ی باستان، قلعه ای تدافعی بوده که 12 برجک دیده بانی پیرامون آن را احاطه می کرده است و در عصر اشکانیان، آکروپل استرآباد بر روی آن قرار داشته است. وجود یک معبر مخفی زیرزمینی حدفاصل محوطه ی باستانی قلعه خندان تا شهر استرآباد و امکان ذخیره ی آذوقه و مواد غذایی در آن معبر یکی از ویژگیهای شگفت انگیز این اثر تاریخی پر راز و رمز محسوب می گردد.

آثار بدست آمده شامل خشت‌های ۸×۳۸×۳۸ سانتی متری متعلق به اواخر دوره ساسانی و آثاری از قرون اولیه اسلام تا دوره صفویه بود.

این قلعه تا دوره صفویه در درون برج و باروی استرآباد قرار داشته و بعد از تخریب آن در دوره افشاریه، برج و باروی جدیدی در دوره قاجاره کشیده شد که قلعه خندان در بیرون از شهر قرار داشته‌است.

تپه قلعه خندان گرگان بر فراز صخره و نهشته های رسوبات رودخانه تول چشمه قرار دارد.علاوه بر این یکی از بناهای با ارزش دوره صفویه به نام قدمگاه خواجه خضر در دامنه ضلع شرقی این قلعه قرار دارد و در گذشته نیز قبرستان بزرگی در کنار آن قرار داشته است. 


گرگان/تپه قلعه خندان
1394/10/07:تاریخ ثبت


تورنگ تپه 
hirkantourism.ir

در17 کیلومتری شمال شرقی گرگان مجموعه ای از چندتپه با برجستگی نزدیک به همدیگر قرار دارد که به آنها تورنگ تپه می گویند. تپه ای تاریخی که از جنوب شرقی دریای خزر، 60 کیلومتر فاصله دارد و به آن تورنگ تپه می گویند.

بزرگ‌ترین برجستگی تورنگ ‌تپه ارتفاعی نزدیک به 5/34 متر از سطح دشت های اطرافش دارد و در اولین فصل حفاری که بهار 1310 توسط «وولسین» در آن انجام شد، باستان شناسان سه طبقه را شناسایی کردند. با اینکه او به یافته های مشابه با گنج استرآباد دست پیدا نکرد، کاوش های او نشان داد که قدمت آثار تورنگ تپه به هزاره چهارم پیش از میلاد می رسد.

اهمیت تورنگ تپه با کشفِ اتفاقی مجموعه اشیایی معروف به گنج استرآباد در سال 1841 میلادی آشکار شد. برخی از اشیای این مجموعه را، که امروزه از سرنوشت آنها اطلاعی در دست نیست، به دربار محمدشاه قاجار فرستادند و در آنجا دوبد، دیپلمات و پژوهشگر روسیِ فرانسوی تبار، آنها را مطالعه و طرحهایی از آنها تهیه کرد.

سی سال بعد یعنی در دهه‌ی 1340، «ژان» حفاری را در این تپه آغاز کرد، 13 فصل کاوش انجام داد که در نتیجه آنها 9دوره‌ی فرهنگی را در این مکان، باستان‌شناسی کردند.

در تورنگ‌تپه‌ی گرگان همچنین آثاری از دوره‌ی برنز، آهن و نیز آثاری از دوره‌های هخامنشی، هلنیسی، اشکانی، ساسانی و اسلامی به‌دست آمده‌اند. محققانی که تورنگ تپه را بررسی کرده اند، سه عصر بزرگ فرهنگی را در آن تشخیص داده اند. هر چند رسیدن به لایه های سه گانه عصر نخست، به دلیل وجود بستر آب زیرزمینی، ممکن نشد اما مشخص شد که آثار این عصر به خرده سفال های مشابه فرهنگ جیتون (در نزدیکیِ عشق آباد ترکمنستان) منحصر می شود که در خشت ها و لایه های ادوار بعدی یافته شده است.

آثار عصر آهن در تورنگ تپه در مقایسه با یافته های قدیمی تر، اهمیت کمتری دارند. محوطه پس از وقفه ای پانصد ساله، در عصر آهن بار دیگر مسکونی شد.
عصر پنجم این تپه اما با عصر هخامنشی هم زمان بود و در آن بقایای بنای بزرگِ خشتی مدوری ساخته شده بود که انبارهای جانبی داشت. دو دوره بعدی شامل آثار عصر سلوکی و آغاز عصر اشکانی است و آثار پارتی یافته شده را می توان معاصر دیوار عظیمِ خشتی، معروف به سد اسکندر، در گرگان و ترکمن صحرا دانست.

آثار ساسانیِ تورنگ تپه، در عصر ششم و دوره های نخست عصر هفتم یافت شدند. در عصر ششم، یک دژ بزرگ خشتی روی خرابه های سکوی خشتی تپه بزرگ ساخته شد. با فشار فزاینده اقوام مهاجم از شمال شرق در سده های پنجم و ششم میلادی، منطقه گرگان که در سرحدات شمال شرقی شاهنشاهی ساسانی واقع بود، از اهمیت سوق الجیشی ویژه ای برخوردار گشت.

دژ خشتی تورنگ تپه از نظر موقعیت نظامی اهمیت زیادی نداشت اما جزئی از مجموعه بزرگ دفاعی شمال شرق ایران بود. شاید به گواه گِل نبشته های یافت شده، تورنگ تپه همان خسروشاد پیروز مربوط به قرن پنجم میلادی باشد. با این حال، به سبب نبودن مدارک کافی باستان شناسی، در صحت چنین تعیین هویتی تردید شده است.
لایه های عصر هفتم بقایای چارطاقی را که بر ویرانه های دژ ساخته شده بود آشکار کردند که احتمالاً متعلق به اواخر دوره ساسانی یا اوایل دوره اسلامی است.
عصر هشتم و نهم در تورنگ تپه، بقایای آثاری از دوران اسلامی، بویژه دوره عباسی و ایلخانی، را آشکار کردند که در طول آن تورنگ تپه به روستای محقری بدل شده بود.

 


گرگان/تورنگ تپه
1394/10/07:تاریخ ثبت


روستای تاریخی شاهکوه 
hirkantourism.ir

شاهكوه منطقه اي در ميان رشته كوههاي البرز است. اين روستا از شمال به شهرستان گرگان، از جنوب به كوه شاهكوه (معروف به قله كهكشان) از شرق به روستاي تاش و از غرب به چهارده كلاته ارتباط دارد.

محدودة منطقه شاهكوه عليا از سمت تاش در قسمت شرقي از حق علي و سورخان به طرف چهارباغ شروع مي شود كه شامل مناطق اسبه خاك، اسبه چر، هفت چشمه، سوت روبار، سهراب دره، تنگه بالا و پايين و روستاي چهارباغ مي شود؛ و در قسمت شمال مناطق وارا، قلعه سر، سرعلي آباد، سياه املاك، چالخانه قرار دارد و در غرب روستاي چهارباغ مناطق پايين چهارباغ، لت بكت، سياهپوش و سرخهدزو قرار دارد. همچنين در قسمت جنوبي كه از طريق كوه شل گه از مناطق شمالي جدا مي شود شامل مناطق: دانه مرغزار، دره علي كور، دره هورو، منطقه مزرعه خوش النگ، مزرعه گنداب، چالچاليان، كت ترو، اسبه بند، درآسياب مي باشد .

در جنوب درآسياب دره اي به نام باد آب (بادو) كه به دامنه هاي كوه شاهكوه منتهي مي شود به منطقه بنار، اسپه گر، جم شيري و تخته يخچال هاي طبيعي دامنه كوه شاكوه (قله كهكشان) راه دارد كه ادامه مسير درآسياب به غرب منطقه نفتدره، سرخ دزود،  گرمدره كه به روستاي شاهكوه پايين متصل مي شود قرار دارد .

تاریخ

در میان اسناد تاریخی دوران صفوی، یعنی حدود 450 سال پیش نام قزلق ونیز قلعه شاه ملک دیده می شوند.

اعتمادالسلطنه هم در زمان ذکر رخدادهای سال 1065 ه (دوازدهمین سال حکومت شاه عباس صفوی) می نویسد: «در این سنه به جهت محاصره قندهار قحطی غله پیش آمد و شاه امرداد 1000 خروار غله از شیراز، کرمان، استراباد، ری و شهریار به قندهار حمل کنند سپس خود از راه قزلق به اشرف (بهشهر) و فرح آباد رفت.

مولف کتاب روضه الصفا درباره درگیری های خاندان زند و قاجار بر سرقدرت در نواحی استرآباد که اینبار تفنگچیان و جنگاوران شاهکویی هم حضور پررنگ داشته اند چنین نوشته است: «...با هجوم قشون زندیه قاجار ابتدا در ناحیه سواد کوه شکست خوردند، و تقیخان شاهکویی استرابادی که مردی مبارز و سرکرده تفنگچیان شاهکویی بود به گلوله تفنگ رستم خان کشته شد آقامحمد خان با سپاه گز، قاجاری، ترکمان، استرآبادی و شاهکویی مقاومت می نمود» (روضه الصفا جلد9 ص 180 تا 186)

محمدفتح الله ساروتقی مورخ هم در کتاب خود به کشته شدن تقی شاهکویی استرابادی که سرکرده تفنگچیان و مرد مبارز بود اشاره کرده است. (تاریخ محمدی – احسن التواریخ ص 33 تا 138)

آنگونه که در کتب تاریخی دیگر نوشته شده است، تفنگچیان شاهکوه شهره خاص و عام منطقه استرآباد بوده اند و در جنگهای مختلف شرکت می کردند .در عهد ناصرالدین شاه قاجار وزیر انطباعات و دارالترجمه وی در زمان معرفی قشون منطقه استراباد از آنها چنین یاد می کند:

دسته بالا شاهکویی ها سرکرده: آقا عبدالرحمان

دسته پایین شاهکویی ها سرکرده: محمد علی خان

دسته عبدالصمد خان سرتیپ پیاده مقصودلو (مربوط به سرخنکلاته)(کتاب چهل سال تاریخ ایران –الماثروالاثار)

در منبع تاریخی دیگر که مربوط به سال 1276 ه بوده دسته شاهکویی ها را 60 نفر اعلام کرده اند.

همچنین به استفاده از تفنگچیان شاهکویی در قوچان و محافظت از ارگ کریم خان در سال 1240 ه اشاره شده است.

 چشمه هاي معروف منطقه شاهكوه عليا عبارتند از:

 چشمه حق علي، چشمه سورخان، چشمه مشگين دره و چشمه هايرحمن تمنوس كه حدوداً داراي ١٥ چشمه كوچك و بزرگ است . هفت چشمه ، ياله گو ، ميلا ، دره اسب چرة دامنه ميلا ،چشمه گرگ دره چشمه مهراب دره ، چشمه حسينعلي دره و سوت روبار و تنگه داراي چند چشمه مناسب مي باشند .

چشمه هاي پايين چهارباغ ، آقا اسدالله و چشمه هاي ديگر .چشمه هاي سيا املاك شامل چشمه هاي وارا ، چشمه قلعه تپه، چشمه ربات ، كورچشمه ، پاشور چشمه و سرعلي آباد مي باشد . چشمه هاي سمت درآسياب تا چشمه سياهپوش ،چشمه خان ، چشمه آقا علي اكبر در آسياب ، چشمه باد آب .چشمه هاي جم شيري ، چشمه هاي بنار كه داراي چند چشمه خوب مي باشد . چشمه هاي دم تنگه بنار چشمه كارنيري بنار ، طرف كت ترو ، چشمه هاي پاشيان ، چشمه گنداب ، قنات خوش النگ ، آب بند خوش النگ ، چشمه پاي درخت پيرمرد(دانه مرغزار) چشمه هاي دانه علي كور ، چشمه يورت بابا ، چشمه هاي هورو  بالا و پايين ، چشمه تنگه .چنان كه ديده مي شود چشمه هاي زيادي در سطح منطقه با آب هاي بسيار خوب كه بعضاً در سطح آب معدني هستند وجود دارد .

ویژگی

منطقه ی شاهکوه شامل دو روستای قدیمی و تاریخی شاهکوه بالا (علیا)و شاهکوه پایین (سفلی )  می شد. هر دو قریه بر دامنه ی کوه های منطقه ی کوهستانی واقع شده بودند

البته محل استقرار شاهکوه بالا خیلی مرتفع بود . نمای عمومی و استقرار هر دو روستا خوب انتخاب شده بود ؛طوری که تمامی بناها رو به جنوب و جنوب شرقی ؛ در واقع رو به تابش خورشید بود و این مساله در گرما گیری از نور و حرارت خورشید آن هم در منطقه کوهستانی حائز اهمیت فوق العاده ای بودبعلاوه کلفتی دیوارها تنگی کوچه ها بافت متراکمی را ایجاد کرده بودمعماری و بافت های عمومی شاهکوه بالا خیلی باشکوه جلوه می کرد و هنوز هم با وجود این که تمامی شاهکوه بالایی ها به به چهارباغ و در آسیاب کوچ کرده اند واین دهکده متروک و خالی از سکنه می باشد و در حال ویرانی کامل  است ولی همچنان شکوه و عظمت معماری خویش را حفظ نموده است .

 

جنگل 

پس از یک دوره 100 ساله‌ی قتل عام درختان اَوَرس در منطقه تاریخی شاهکوه که بنا به گفته‌ی پدران و اجداد ما در اثر عدم آگاهی مردم و اهالی رخ داده بود، دوباره کم کم این درختان کوتاه قد، حجیم، زیبا و سرسبز در تمام طول سال، در منطقه (نیم‌استپي) چهارباغ و شاهکوه در وسعت و پوششي بالغ بر 30 هزار هکتار، روييده و افراشته‌اند و از حدود 30 سال پيش مجدداً در سرتاسر این منطقه بصورت صددرصد طبیعی، رشد و تکثیر شده، زیبایی خاصی به کوهستان داده و موجب تقویت حیات وحش منطقه نیز گردیده‌اند. منظره خوش انبوه اين درختان، چشمهاي مسافران عيوري از جاده توسکستان، چهارباغ، شاهرود را خیره و نوازش می‌کند. این موهبت طبیعی و لطف خداوندی سرمایه‌اي گرانبها برای همه‌ی ایرانیان خصوصا مردم خطه‌ی گرگان و افتخاری برای اهالی کوهستان چهارباغ و شاهکوه می‌باشد. قیمت و ارزش ریالی این پدیده‌ی نادر طبیعی در تصور ما نمی‌گنجد، چنانچه با صرف صدها میلیارد تومان نیز نمی‌توان تعداد معدودی از این درختان اورس را تکثیر و احیا کرد.

ازلحاظ جانوری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:

خرس... گرگ...پلنگ ... گوزن...شکا... خوک ... شغال ... موش صحرایی ...عقاب ... کرکس...کبک ...کبوتروحشی ...کلاغ نوک قرمز ومعمولی ...کنجشک ... مار ...عقرب... رطیل... شانه بسر ...وگونه های مختلف جانوری دراین منطقه زیست میکنند. متاسفانه طی سالهای گذشته به علت شکار بیش از حد کب ...کلاغ نوک قرمز (حلال گوشت)...وگوزن ترکم این حیوانات به شدت پایین امده که حتی  خطر انقراض را برای محدودی از انها به وجود اورده است.که باید با توجه بیشتری به این موضوع پرداخت.

 

 

 

 


گرگان/روستای تاریخی شاهکوه
1394/10/05:تاریخ ثبت